Wat is e-learning?

E-learning is elke vorm van onderwijs waarbij de stof digitaal wordt aangeboden en de cursist zelf bepaalt wanneer hij hem doorloopt. Meer staat er niet in het begrip. Of het nu om een reeks lessen met een eindtoets gaat of om één instructievideo met drie vragen erachter: beide zijn e-learning.

Je komt drie schrijfwijzen tegen — e-learning, elearning en E-learning — en ze betekenen hetzelfde. In Nederlandse teksten is e-learning met streepje de gebruikelijke vorm. Het Nederlandse woord online leren dekt dezelfde lading; afstandsonderwijs is ouder en wordt meestal gebruikt voor volledige opleidingen zonder bijeenkomsten.

Dat die definitie zo ruim is, heeft een praktisch gevolg: als iemand je vraagt om "een e-learning te maken", weet je nog niet wat je moet bouwen. De vraag die daaronder zit is altijd één van deze twee: moeten mensen iets weten, of moeten we kunnen aantonen dat ze het weten. Het tweede vraagt een toets met een uitslag, een datum en een bewijs; het eerste niet.

Kennis overdragen, procedures uitleggen, begrippen aanleren en toetsen of het is blijven hangen: dat gaat online beter dan in een zaal, al was het maar omdat iedereen in zijn eigen tempo kan lezen en een moeilijk stuk kan overlezen.

Wat het niet doet:

• Vaardigheden waar iemand bij moet meekijken. Een injectie zetten, een verband aanleggen, een lastig gesprek voeren. Je kunt het uitleggen en voordoen, maar de beoordeling of iemand het kán, vraagt een mens in dezelfde ruimte.
• Twijfel wegnemen. Wie de stof niet gelooft of er iets bij denkt dat nergens staat, heeft een gesprek nodig. Een module kan alleen antwoorden op vragen die je vooraf had bedacht.
• Motiveren. Een cursus die mensen moeten doen omdat het moet, wordt online net zo hard afgeraffeld als in een zaal — en online zie je niet dat het gebeurt. Voortgang bijhouden vertelt je wie er doorheen geklikt is, niet wie het meende.

De eerlijke conclusie is dat e-learning de eenrichtingsdelen van je cursus efficiënter maakt en de tweerichtingsdelen niet vervangt. Wie dat door elkaar haalt, bouwt een module die niemand serieus neemt.

Je kunt e-learning maken zonder platform — een pdf en een formulier komen een heel eind. Zodra je wilt weten wie wat gedaan heeft, houdt dat op. Dan heb je software nodig die lesmateriaal, toetsen en voortgang bij elkaar houdt; dat heet een LMS, en wat dat precies is staat in wat is een LMS.

Voor de keuze tussen platformen zijn er zeven vragen die het in de praktijk bepalen; die staan in een leerplatform kiezen. Ga je zelf schrijven, dan is lessen schrijven die mensen afmaken de praktische kant, en de vraag hoeveel procent goed moet zijn om te slagen staat in een slaagnorm bepalen.